Groepen lijden niet
De duiven van m’n achterbuurman vliegen weer los. Dat mogen ze weer omdat de dreiging van de vogelgriep wat minder lijkt te zijn. Voor eventjes: in de herfst zal de griep driedubbel en dwars weer terugkomen, als ik mijn achterbuurman geloven mag.
Ik maakte me al zorgen om de eenden. Tientallen eenden bivakkeren in mijn tuin. Toen het vroor was het water voor mijn deur het enige stuk wat openbleef en zo zijn de eenden rond mijn huis beland. Ik denk dat ze nooit meer weggaan, want ik geef ze veel te veel eten. Als ik m’n kont maar keer komen ze kwakend bedelen. En mocht het ze te lang duren dan beginnen ze gewoon aan m’n broekspijpen. Lieve eendjes. Ik hield m’n hart vast: ik moest er niet aan denken dat ik de eenden weg zou zien kwijnen van de griep.
Als een soort van troost hield ik mezelf voor dat zo’n populatie eenden heel wat hebben. Wanneer negentig procent van de eenden in mijn dorp het loodje legt hoeft het maar een paar seizoenen te duren of de eendenstand is weer op orde. Gelukkig maar!
Maar waarom gelukkig? En vooral: gelukkig voor wie? Gelukkig voor mij omdat ik het leuk vind om eenden te zien zwemmen. Maar de eenden die sterven aan de griep hebben niets aan een eventueel herstel van de populatie; en de populatie zelf heeft er ook niets aan. In die zin dat de populatie het niet fijn of zo vindt dat-ie weer op orde is.
Populaties vinden helemaal niks. Een eend kan pijn lijden, en tien eenden kunnen tien keer pijn lijden, maar een populatie van eenden lijdt als populatie geen pijn. Niets en niemand lijdt als een groep krimpt of groeit. Een eend heeft pijn als je zijn vleugel afhakt, maar een groep eenden lijdt geen pijn wanneer hij in twee groepen uiteen valt. Op dezelfde manier lijdt de eendensoort ook geen pijn als de eendensoort met uitsterven bedreigt wordt.
Individuen kunnen plezier maken en pijn lijden en groepen kunnen dat niet. Daarom vind ik individuen belangrijker dan groepen. Het lijden van één eend gaat me aan het hart. Het lijden van tien eenden gaat me tien keer zo veel aan het hart. Maar de voor- of tegenspoed van een groep eenden doet me helemaal niks. Groepen lijden niet.